Het begeleiden van leerlingen in hun loopbaanontwikkeling is een mooi onderdeel van het takenpakket van de docent. Maar het is ook een lastig onderdeel. Jongeren in het voortgezet onderwijs zijn nog volop aan het ontdekken wie ze zijn, wat hen drijft in het leven en waar ze naartoe onderweg zijn. Ze vinden het vaak lastig over zichzelf na te denken en te bepalen welke keuzes ze moeten maken. Keuzes voor een profiel en vakkenpakket, keuzes voor een vervolgopleiding en beroep, etc. In dit artikel wil ik twee methodes/tools, die we op de Prins Maurits in het mentoraat voor havo leerlingen inzetten om hen te begeleiden in hun (loopbaan)ontwikkeling.

Gesprekskaarten

Allereerst noem ik de gesprekskaarten, die in het mentoraat van havo worden ingezet om gesprekken met leerlingen te ondersteunen. De mentor heeft een belangrijke taak om leerlingen te coachen bij diverse zaken op school, zo ook bij de loopbaanoriëntatie. Dat betekent dat er geen pasklare oplossingen en antwoorden aangedragen hoeven te worden, maar dat de mentor goed luistert en de leerling vragen stelt. Hiermee zou de leerling zélf in beweging moeten komen voor zijn of haar eigen ontwikkeling.

De gesprekskaarten worden op onze school pas sinds vorig schooljaar ingezet, nadat deze in een scholingstraject met Rudi Vandamme zijn ontwikkeld. Ze zijn bedoeld voor gesprekken over de vier verschillende poten van het Vorkmodel (zie afbeelding hieronder): Zelfsturing, project, identiteit en groter geheel.

Vorkmodel Rudi Vandamme

Eerder gingen mentorgesprekken nog te vaak alleen over de cijfers en stand van zaken met betrekking tot de vakken. Natuurlijk zijn die zaken nog steeds van belang, maar hierin speelt vooral de vakdocent een grote rol. De mentor zet nu meer in op het écht leren kennen van de leerling, om deze beter te kunnen coachen. Wanneer de (christelijke) identiteit en het grotere geheel, waartoe een leerling behoort, onderwerp van gesprek worden, gaan leerlingen meer de diepte in. De eerlijkheid gebiedt me te zeggen, dat dit niet altijd lukt. Sommige leerlingen blijven het lastig vinden zichzelf wat meer te geven. Maar over de breedte zijn mentorgesprekken zinvoller geworden en stimuleren we leerlingen essentiële vragen over zichzelf op te pakken en op zoek te gaan naar antwoorden.

Het Vorkmodel zelf vormt één van de gesprekskaarten, waarbij één mentorgesprekje niet voldoende blijkt te zijn als leerlingen eenmaal op de praatstoel zitten. Een ander voorbeeld van zo’n kaart is hieronder toegevoegd. Elke kaart gaat om een ander vraagstuk. Deze worden dus als maatwerk binnen het mentoraat ingezet en worden gezien als zinvol hulpmiddel in de loopbaancoaching, maar zoals gezegd in de breedte van leerlingencoaching.

Gesprekskaart mentoraat havo

Studiekeuze en geloof

Een tweede voorbeeld van een tool, die wordt ingezet in de loopbaancoaching binnen onze havo-afdeling is de les rondom ‘studiekeuze en geloof’. Deze wordt in een mentorles in havo 5 aangeboden, zodat leerlingen bij het kiezen van een vervolgstudie ook nadenken over het grotere geheel en hoe hun keuze bij hun (christelijke) identiteit past. In hoeverre willen jongeren God een plek geven in keuzes die ze maken?!

De lesbrief wordt eerst door leerlingen individueel gemaakt, waarna het zeer aan te raden is het geheel in groepjes (of in de grote groep) te laten bespreken. Door ook de mening van anderen te horen, worden leerlingen gedwongen hier zelf goed over na te denken. Misschien heb ik hiermee andere docenten, mentoren of decanen een bruikbaar idee aan de hand gedaan. Het blijft een mooi vak: docent. En daarin blijft het extra waardevol de jongeren te mogen coachen en hen ook na te laten denken over de essentiële zaken met betrekking tot hun verdere loopbaan in school en ver daarna.

In de bijlage het lesmateriaal ‘Studiekeuze en geloof’ als aanvulling bij dit artikel.

Deze bijdrage is van Bartha Moerkerk -de Bakker, decaan havo en docent bedrijfseconomie CSG Prins Maurits