In zijn nieuwe boekje, Kleine filosofie van de digitale onthouding (2017) bezint de auteur Schnitzler zich – opnieuw – op de gevolgen van de digitale revolutie. Dit keer aan de hand van een sociaal experiment dat hij uitvoerde met studenten van de Bildung Academy in Amsterdam: tientallen jongeren onderwierpen zich een week lang aan een ‘digitale detox’. Hun reflecties (‘detoxgetuigenissen’) vormen de basis voor Schnitzlers kleine filosofie. Wat gebeurt er met je als je offline gaat in een wereld die altijd online is? Wat komt er voor je telefoon in de plaats als je dat ding aan de kant legt? Heb je Heb je dan nog vrienden? Besta je überhaupt nog?

Het boekje is niet bedoeld als zelfhandboek Hoe word ik een digitale geheelonthouder?. Wel voert Schnitzler een pleidooi voor periodieke digitale onthouding. Deze vorm van ‘digitale ascese’ kan bevorderen dat je je ‘op een eigenzinnige en weldoordachte wijze kunt verhouden tot de mediale sfeer.’ Bewustwording versus ingesleten opvattingen en gewoonten ten aanzien van onze relatie met smartphones, tablets en laptops.

Schnitzler geeft wijsgerig commentaar op een drietal thema’s. Het eerste thema (Smartphone uit, werkelijkheid aan?) gaat over de ‘snapshotcultuur’: we beleven de werkelijkheid steeds vaker door het filter van onze beeldschermen. Fenomenaal vind ik de vergelijking van Plato’s grot met de ‘cybergrot’ waarin de hedendaagse mens dreigt opgesloten te raken. Het tweede thema (Vervreemding) handelt over de ‘touchscreenmens’ die dreigt te vervreemden van zichzelf en de ander. We veranderen massaal in smombies (een samentrekking van smartphone en zombies), de stortvloed aan digitale verstrooiing doodt ons geestesleven en de diepgang van onze empathische vermogens. Het derde thema (De aanval op onze aandacht) betreft de aandachtscrisis die ontstaat wanneer we opgaan in een digitale levensstijl: ‘Het multitaskende voetvolk [wordt] dag in dag uit bestookt – getrackt & getarget in het oorlogsjargon van Silicon Valley – door mailtjes, appjes, updates, likes, notificaties, alerts en andere geavanceerde preciesieprojectielen [die] gericht zijn op aandacht.’

De digitale detox werpt volgens Schnitzler de vraag op naar wat een goed, waarachtig en mooi leven is. Een bijzonder relevante vraag, niet in het minst voor christenen! Een mooie taak ook voor docenten om hierin een voorbeeldfunctie te vervullen en / of hun leerlingen aan te moedigen.

Hans Schnitzler: Kleine filosofie van de digitale onthouding

Omvang
128 blz.

Prijs 12,99 euro

Uitgever
De Bezige Bij

ISBN
9789023477280